Thiết Kế & Chế Tạo Ghế Đỡ Chụp X-Quang Nhi Khoa
Sáng kiến cải tiến cấp cơ sở — Khoa Chẩn đoán hình ảnh, Bệnh viện Bãi Cháy, Quảng Ninh năm 2025
Quảng Ninh, 2025
Đặt vấn đề
Thực Trạng Chụp X-Quang Trẻ Em Tại Bệnh Viện Bãi Cháy
~4.000 ca/năm
Trẻ dưới 6 tuổi được chụp X-quang tim phổi và ổ bụng mỗi năm tại bệnh viện.
Thiếu thiết bị hỗ trợ
Máy X-quang DR hiện đại nhưng chưa có công cụ cố định tư thế đứng cho trẻ em.
Giới hạn kỹ thuật
Bóng chụp không thể hạ thấp dưới 50 cm, gây khó khăn khi chụp tư thế đứng cho trẻ nhỏ.
Bệnh viện Bãi Cháy là bệnh viện đa khoa hạng I, tuyến cuối tỉnh Quảng Ninh, tiếp nhận bệnh nhân từ trong tỉnh, các tỉnh lân cận và du khách quốc tế. Nhu cầu chẩn đoán hình ảnh nhi khoa rất lớn, đặt ra nhiều thách thức về chất lượng hình ảnh và hiệu quả chẩn đoán.
Khó Khăn Khi Chụp X-Quang Trẻ Em
Tư thế nằm
Dễ thực hiện nhưng trẻ thường sợ hãi, quấy khóc, giãy dụa. Hình ảnh dễ bị sai lệch, khó phát hiện tổn thương nhỏ như tràn dịch ít, tràn khí màng phổi mức độ nhẹ. Phải chụp lại nhiều lần, giảm độ chính xác chẩn đoán.
Tư thế đứng
Trẻ không đứng vững, cần hai người nhà giữ — gây nguy cơ phơi nhiễm bức xạ. Tiềm ẩn nguy cơ té ngã khi trẻ không hợp tác. Kỹ thuật viên phải chúc bóng xuống, dẫn đến hình ảnh bị phóng đại, ảnh hưởng độ chính xác chẩn đoán.
Hình Ảnh Thực Tế Trước Khi Có Ghế Đỡ
Hình 1.7: Tư thế chụp tim phổi nằm trẻ em
Hình 1.8: Hình ảnh tim phổi rung, mờ ảnh, phải chụp lại lần 2
Hình 1.9: Chụp X-quang tim phổi trẻ em tư thế đứng
Hình 1.10: Sử dụng ghế gấp inox chụp X-quang trẻ em — tiềm ẩn nguy cơ té ngã
Tổng quan thế giới
Thiết Bị Hỗ Trợ Chụp X-Quang Trẻ Em Trên Thế Giới & Việt Nam
Hình 1.1. Giá cố định trẻ em được áp dụng tại nước ngoài
Quốc tế (Mỹ, Nhật, Hàn Quốc, châu Âu)
Các thiết bị hỗ trợ cố định trẻ đã được nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi, giúp giữ tư thế, tăng chất lượng hình ảnh và đảm bảo an toàn. Tuy nhiên, giá thành rất cao: 5.000–6.000 USD, thiết kế phức tạp, chưa phù hợp với bệnh viện tuyến tỉnh Việt Nam.
Việt Nam
Phần lớn bệnh viện chưa có thiết bị hỗ trợ. Các phương pháp hiện tại: nhờ người nhà giữ (nguy cơ phơi nhiễm bức xạ), dùng ghế gỗ tự chế (chưa đảm bảo an toàn), hoặc nhập khẩu ghế chuyên dụng (chi phí cao, chỉ bệnh viện lớn như Nhi Trung ương, Tâm Anh mới triển khai được).
Giá Cố Định Nhập Khẩu & Giải Pháp Tự Chế Tại Việt Nam
PediaGraph Immobilizer — $5,658 USD (~148,8 triệu VNĐ)
Pigg-O-Stat for Digital X-Ray — $6,051 USD (~159,1 triệu VNĐ)
Hình 1.3: Giá gỗ tự chế tại bệnh viện sản nhi Lào Cai
Hình 1.4: Giá gỗ tự chế tại bệnh viện sản nhi Thái Bình
Mục tiêu sáng kiến
Mục Tiêu Của Đề Án
1
Chế tạo ghế chuyên dụng
An toàn, dễ sử dụng, phù hợp với trẻ từ 1–6 tuổi.
2
Chuẩn hóa quy trình
Quy trình chụp tim phổi, ổ bụng tư thế đứng cho trẻ em đạt tiêu chuẩn Bộ Y tế.
3
Tiết kiệm chi phí
Giảm ≥ 70% so với sản phẩm nhập khẩu từ nước ngoài.
4
Cải thiện chất lượng phim
>80% phim đạt chất lượng tốt, hạn chế tối đa phim kém, phải chụp lại.
Chương 2 — Giải pháp
Thiết Kế Ghế Đỡ Chuyên Dụng — Bản Vẽ Kỹ Thuật
Hình 2.1: Bản vẽ kỹ thuật mặt bên và mặt đứng của ghế đỡ
Hình 2.2: Bản vẽ kỹ thuật mặt bằng của ghế đỡ trẻ em
Tầng 1 — Cao 30 cm
Dành cho trẻ từ 3 tuổi trở lên đứng chụp tim phổi, ổ bụng.
Tầng 2 — Cao 65 cm
Dành cho trẻ dưới 3 tuổi ngồi chụp tim phổi. Có đai chun cố định thân và tay.
Tổng chiều cao 1,15 m
Chiều rộng 74,6 cm. Chân ghế nghiêng hình thang tăng độ ổn định, chống xê dịch.
Mô Phỏng 3D & Hình Ảnh Ghế Đỡ
Hình 2.3: Hình ảnh 3D ghế đỡ trẻ em
Hình 2.4: Mô phỏng tư thế chụp ngồi trẻ nhỏ trên tầng 2
Hình 2.5: Mô phỏng tư thế chụp đứng trẻ em trên tầng 1
Nguyên Vật Liệu Cấu Tạo Ghế Đỡ
Gỗ lim tự nhiên
Khung và kết cấu chính. Khối lượng riêng lớn, chịu lực tốt, chống mối mọt hiệu quả.
Đệm cao su non
Bề mặt tầng 1 và 2. Chống trơn trượt, thoải mái, dễ lau chùi, đảm bảo vệ sinh y tế.
Dây đai chun co giãn
Vải chun mềm mại, không kích ứng da. Cố định thân và tay trẻ trên tầng 2.
Ống nhựa PVC
Cố định chân trẻ trên tầng 2. Không độc hại, dễ gia công, an toàn cho trẻ nhỏ.
Sơn Acrylic màu hồng
Phủ toàn bộ khung gỗ. Tăng thẩm mỹ, bảo vệ bề mặt, thân thiện với trẻ em.
Quy Trình Chụp X-Quang Trẻ Em Trên Ghế Đỡ
Quy trình được xây dựng dựa trên tiêu chuẩn Bộ Y tế (Quyết định 25/QĐ-BYT năm 2014). Khoảng cách bóng–phim: 100–150 cm; tia trung tâm vuông góc với phim. Thời gian thực hiện mỗi ca khoảng 6–12 phút.
Kết Quả Triển Khai — Ghế Đỡ Thực Tế Tại Bệnh Viện Bãi Cháy
Hình 2.6: Ghế đỡ chụp X-quang tim phổi, ổ bụng trẻ em tư thế đứng/ngồi tại Bệnh viện Bãi Cháy
Hình 2.7: Chụp X-quang khi không có ghế đỡ trẻ em
Hình 2.8: Chụp X-quang tư thế đứng/ngồi có sử dụng ghế đỡ
So Sánh Hình Ảnh X-Quang Trước & Sau Khi Dùng Ghế Đỡ
Hình 2.9: Bn Nguyễn Minh Anh 2023 — (1) nằm, (2) ngồi trên ghế
Hình 2.10: Bn Hoàng Gia Phúc 2024 — (1) nằm, (2) ngồi trên ghế
Hình 2.13: Phim ổ bụng — (1) đứng trên ghế: rõ mức nước-hơi; (2) nằm: không rõ ràng
Hình 2.14: Phim ổ bụng trẻ em chụp tư thế đứng/ngồi có sử dụng ghế
Kết quả nghiên cứu
Đặc Điểm Đối Tượng Nghiên Cứu (312 Bệnh Nhi)
Nhóm 2–3 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất (45,2%), tuổi trung bình 2,7 tuổi.
Tỷ lệ bệnh nhi nam (59%) cao hơn nữ (41%), tỷ lệ nam/nữ là 1,44/1.
Phân Bố Bệnh Lý Bệnh Nhân Nhi Chụp X-Quang
Trong 312 bệnh nhi, nhóm chụp tim phổi chiếm tỷ lệ cao nhất 88,5%, chủ yếu là bệnh lý hô hấp (83,3%). Nhóm ổ bụng chiếm 11,5%, chủ yếu gặp bệnh lý tiêu hóa.
Hiệu quả kỹ thuật
Cải Thiện Chất Lượng Hình Ảnh X-Quang Trước & Sau Khi Dùng Ghế
Tỷ lệ ảnh chất lượng tốt tăng từ 72,8% lên 90,7% (cải thiện 17,9%). Tỷ lệ ảnh khá giảm từ 26,0% xuống 9,3%. Không còn ảnh kém chất lượng sau khi áp dụng ghế đỡ — giảm 100% ảnh kém.
Chương 3 — Hiệu quả
Hiệu Quả Toàn Diện Của Sáng Kiến
Kỹ thuật
Chất lượng ảnh tốt đạt 90,7%. Không còn ảnh kém. Cải thiện 17,9% ảnh tốt so với trước.
Kinh tế
Chi phí sản xuất 3,89 triệu VNĐ — tiết kiệm trên 90% so với sản phẩm nhập khẩu Mỹ (140–150 triệu VNĐ).
Xã hội
100% trẻ biết đứng không bị ngã. Giảm phơi nhiễm bức xạ cho trẻ, người nhà và kỹ thuật viên.
Khả năng áp dụng
Chi phí thấp, cấu tạo đơn giản, có thể triển khai rộng rãi tại các cơ sở y tế tuyến huyện, tuyến tỉnh.
So Sánh Chi Phí Ghế Cố Định Trẻ Em Chụp X-Quang
148,8M
PediaGraph Immobilizer
Plastics Unlimited, Mỹ — $5,658 USD
159,1M
Pigg-O-Stat Digital
Modern Way Immobilizer, Mỹ — $6,051 USD
3,89M
Ghế cải tiến Bãi Cháy
Thiết kế & chế tạo tại Bệnh viện Bãi Cháy — tiết kiệm trên 90%

Chi phí sản xuất ghế của đề án thấp hơn trên 90% so với sản phẩm nhập khẩu, vượt mục tiêu tiết kiệm ≥70% đề ra.
Kết luận & Kiến nghị
Kết Luận & Kiến Nghị
Kết luận
  • Triển khai hiệu quả cho 312 ca bệnh nhi trong 7 tháng (3–9/2025).
  • Tỷ lệ ảnh chất lượng tốt đạt trên 90%, không có ảnh kém.
  • Tiết kiệm trên 90% chi phí so với sản phẩm nhập ngoại.
  • Thiết bị đơn giản, an toàn, thuận tiện cho kỹ thuật viên và bệnh nhi.
Kiến nghị
  • Trang thiết bị: Bổ sung thêm 1 ghế đỡ cho phòng chụp X-quang thứ hai có bệnh nhi.
  • Kỹ thuật viên: Tăng cường áp dụng chụp tư thế đứng trên ghế thay cho tư thế nằm truyền thống với trẻ ≤3 tuổi.
  • Lãnh đạo khoa: Tăng cường giám sát sử dụng ghế hằng ngày, đảm bảo nâng cao số lượng ca và chất lượng hình ảnh.